Jak wygląda sytuacja kredytów frankowych w PKO BP

PKO BP wciąż dźwiga duży portfel kredytów frankowych, ale jego ciężar systematycznie maleje dzięki ugodom, rezerwom i rozstrzygnięciom sądowym, przy jednoczesnym wzroście liczby spraw obejmujących dawno spłacone umowy oraz nowych ryzyk prawnych na rynku, a od 7 sierpnia 2026 r. działa już ustawa automatycznie wstrzymująca spłatę rat po doręczeniu bankowi pozwu do prawomocnego końca sprawy [1][2][3][4][5][6][7].

Jakie są najważniejsze liczby dotyczące portfela frankowego PKO BP?

Łączny portfel kredytów frankowych w PKO BP obejmował 178,2 tys. umów, z czego 60,8 tys. zostało objętych ugodą, co ogranicza bieżące ryzyko portfela [3]. W innym ujęciu aktywnych umów nieobjętych sporem sądowym było już tylko 7,9 tys., podczas gdy w sądach toczyło się ponad 16 tys. spraw frankowych, w tym 4,7 tys. dotyczących umów spłaconych [4].

Na koniec analizowanego okresu bank odnotował 20,1 tys. wyroków w sprawach frankowych oraz 65,9 tys. sporów zakończonych ugodą, co ilustruje skalę wygaszania ryzyka w toku postępowań i negocjacji [4]. Jednocześnie 68,3 tys. spłaconych umów nie było jeszcze objętych sporem sądowym, pozostając istotną potencjalną pulą nowych pozwów [4].

W samym I kwartale 2026 r. podpisano 2 137 ugód sądowych wobec 3 474 w poprzednim kwartale, co pokazuje, że tempo porozumień zmienia się w czasie, ale pozostaje ważnym elementem strategii ograniczania ekspozycji [4].

Jak działa ustawa frankowa od 7 sierpnia 2026 r.?

Ustawa z 7 sierpnia 2026 r. wprowadziła szczególne zasady sporów o kredyty frankowe, obejmujące umowy hipoteczne denominowane lub indeksowane do franka szwajcarskiego, czyli takie, w których kurs CHF służył do przeliczania rat lub salda zadłużenia [1][2]. Kluczowym mechanizmem jest automatyczne wstrzymanie spłaty rat po doręczeniu bankowi pozwu aż do prawomocnego zakończenia sprawy, co zmienia bilans sił procesowych i wpływa na przepływy gotówkowe [1][2].

PKO BP podaje, że kredytobiorca może dobrowolnie dalej spłacać zobowiązanie w trakcie procesu, z zastrzeżeniem że suma wpłat nie może przekroczyć kwoty udostępnionego kredytu [2]. Jeżeli sąd prawomocnie oddali powództwo, umorzy postępowanie lub potwierdzi ważność umowy, obowiązek spłaty zostaje przywrócony, co domyka cykl procesowy w logice nowego prawa [2].

Na czym polegał mechanizm kredytów frankowych i skąd spory?

Mechanizm kredytów denominowanych lub indeksowanych do CHF polegał na tym, że saldo i raty przeliczano według kursu franka, co w praktyce przerzucało ryzyko kursowe na klienta i stało się zarzewiem sporów o abuzywność klauzul przeliczeniowych [1][8]. Taka konstrukcja, w połączeniu ze zmianami kursu CHF w długim horyzoncie, doprowadziła do masowych roszczeń o unieważnienie umów lub odfrankowienie oraz do przyspieszenia działań ugodowych banków [1][8].

Czy portfel frankowy PKO BP maleje i dzięki czemu?

Portfel frankowy PKO BP maleje wskutek miksu ugód, korzystnych dla klientów wyroków skutkujących rozliczeniami oraz konsekwentnego budowania rezerw na ryzyko prawne, które amortyzują koszty sporów i porozumień [3][4][5]. Bank akcentuje także historyczną ekspozycję wynikającą nie tylko z własnej sprzedaży, ale i z przejętego portfela Nordea Bank Polska, co wyjaśnia skalę zaangażowania w CHF [3].

W ujęciu liczbowym redukcję widać w rosnącej liczbie ugód oraz w stopniu pokrycia rezerwami, które przewyższają poziom aktywnego portfela, co sugeruje, że ciężar ryzyka jest księgowo w znacznej mierze skonsumowany [4][6]. Działania te ograniczają bieżący koszt ryzyka, choć nie zamykają jeszcze wszystkich ścieżek sporów, w szczególności w odniesieniu do spłaconych umów [4].

Ile wynoszą rezerwy frankowe i jak zmieniały się w czasie?

PKO BP raportował łączny koszt rezerw na ryzyka prawne kredytów CHF na poziomie 23,6 mld zł, co obrazuje skalę historycznych odpisów związanych z tym portfelem [3]. Według innych zestawień od 2019 r. suma odpisów frankowych w banku przekroczyła 21,5 mld zł, a w nowszych wyliczeniach sięgnęła 24 mld zł, co potwierdza stale wysoką, ale już przewidywalniejszą skalę obciążeń [4][5][9].

W samym 2025 r. rezerwy frankowe wyniosły 4,37 mld zł, a w 2026 r. całoroczny wynik również był obciążony rezerwami rzędu 4,4 mld zł, co pokazuje kontynuację wysokiego kosztu ryzyka przy jednoczesnej zdolności banku do generowania zysków [5]. W I półroczu 2026 r. zaksięgowano 685 mln zł rezerw na kredyty walutowe, podczas gdy inne źródło podaje 1,25 mld zł w samym II kwartale 2026 r., co świadczy o utrzymującym się, choć zmiennym obciążeniu wyników [4][10].

Istotny jest także poziom pokrycia rezerwami aktywnego portfela hipotek frankowych, który sięgał 181 proc., a w nowszych ujęciach 188 proc., co oznacza bufor wyższy niż wartość księgowa ekspozycji czynnej [4][6]. Tak wysoki wskaźnik pokrycia zmniejsza wrażliwość na niekorzystne rozstrzygnięcia w pozostałych sprawach sądowych [4][6].

Dlaczego spłacone umowy to obecnie największe ryzyko?

Największym otwartym ryzykiem dla PKO BP stały się spłacone umowy, ponieważ w sądach toczyło się już 4,7 tys. takich spraw, a poza sporem pozostawało aż 68,3 tys. spłaconych umów, które potencjalnie mogą stać się przedmiotem kolejnych pozwów [4]. Ta pula może istotnie przedłużyć ogon ryzyka prawnego, mimo malejącej liczby aktywnych umów bez sporu [4].

Nowe zasady procesowe po 7 sierpnia 2026 r. oraz ugruntowana linia orzecznicza zwiększają przewidywalność przebiegu postępowań, ale nie eliminują motywacji do kierowania roszczeń także w odniesieniu do historycznie spłaconych kredytów [1][2][4].

Jak bank rozwiązuje spory i co dalej ze strategią ugód?

Strategia PKO BP opiera się na hybrydzie ugód, selektywnej obrony w sądach i wysokich rezerw, co pozwala elastycznie zarządzać strumieniem ryzyka i kosztów [3][4][5]. Program ugód obejmuje zarówno porozumienia sądowe, jak i pozasądowe, a rynek opisywał spójne podejście do ugód w największych bankach, w tym w PKO BP, które porządkuje rozliczenia historycznych umów CHF [4].

Wahania kwartalnej liczby zawieranych ugód wskazują na dostosowywanie tempa negocjacji do bieżącej dynamiki sporów i otoczenia regulacyjnego, przy utrzymaniu jasnego celu wygaszenia ryzyka w rozsądnym horyzoncie [4].

Jaki jest wpływ franków na wyniki PKO BP?

Mimo znacznych rezerw i kosztów sporów o kredyty frankowe bank raportował bardzo mocne wyniki, w tym najsilniejszy rok w historii i dynamiczny przyrost bazy klientów, co potwierdza zdolność absorpcji kosztów ryzyka przez bieżącą działalność biznesową [5][10]. Półrocze 2026 r. zostało ocenione jako dobra baza do najlepszych wyników w historii, co wskazuje na stabilizację marż i kosztów ryzyka mimo utrzymujących się rezerw frankowych [10].

W perspektywie rozwojowej bank komunikował oczekiwania dwucyfrowego wzrostu inwestycji w drugiej połowie roku, co podkreśla, że obciążenia frankowe nie hamują planów wzrostu i finansowania gospodarki [9].

Na co rynek patrzy w 2026 r. i jakie są nowe ryzyka?

W 2026 r. uwaga rynku przesuwa się z CHF na inne ryzyka prawne, przede wszystkim na pozwy o WIBOR i sankcję kredytu darmowego, co zmienia mapę priorytetów zarządzania ryzykiem w bankach, w tym w PKO BP [2][7]. To przesunięcie nie kasuje tematu franków, ale relatywnie zmniejsza jego ciężar względem nowo eskalujących zagrożeń [7].

Co powinien wiedzieć klient PKO BP o bieżącej sytuacji i procedurach?

Klient z umową CHF denominowaną lub indeksowaną powinien wiedzieć, że po doręczeniu bankowi pozwu spłata rat zostaje z mocy ustawy wstrzymana do prawomocnego zakończenia sporu, z możliwością dobrowolnej kontynuacji spłaty do wysokości kwoty udostępnionego kredytu, a w razie prawomocnej przegranej klienta obowiązek spłaty wraca [1][2]. W praktyce liczą się trzy kategorie spraw w PKO BP: aktywne umowy, toczące się postępowania oraz spłacone kredyty, które wciąż często trafiają do sądów [3][4].

Portfel frankowy maleje dzięki ugodom i rezerwom, pokrycie rezerwami aktywnego portfela przekracza jego wartość, ale skala pozwów dotyczących dawniej spłaconych umów i zmiana otoczenia prawnego sprawiają, że zarządzanie ryzykiem pozostaje priorytetem banku [3][4][5][6].